Nazilli’de çiftçinin dejavusu: Her yıl aynı sorun, her yıl daha ağır maliyet

Aydın’ın önemli tarım merkezlerinden Nazilli’de üreticiler, artan girdi maliyetleri, ürün fiyatlarındaki yetersiz artış ve belirsiz tarım politikaları nedeniyle üretimden uzaklaşma tehlikesiyle karşı karşıya. Geçmiş dönemde Nazilli Ziraat Odası Meclis Başkanlığı görevini yürüten, aynı zamanda pamuk ve nar üreticiliği yapan Mesut Yörükoğlu, çiftçilerin yıllardır aynı sorunları yaşadığını belirterek tarımda yaşanan çıkmaza dikkat çekti. Pamuktan incire, nar üretiminden buğday ve mısıra kadar farklı ürünlerde benzer sorunların yaşandığını anlatan Yörükoğlu, üreticinin önünü görebilmesi için girdi maliyetlerini karşılayacak destekler verilmesini ve taban fiyatların üretim sezonundan önce açıklanmasını istedi.

“Sekiz-on yıldır aynı sorunları yaşıyoruz”

Çiftçilerin her yıl aynı sorunlarla karşı karşıya kaldığını belirten Yörükoğlu, yaşanan durumu “dejavu” kavramıyla anlattı. Yörükoğlu, “Dejavu, yaşadığınız bir olayı daha önce yaşamış gibi hissetmektir. Biz çiftçiler olarak bunun gerçeğini her yıl yaşıyoruz. Bir yıl anlattığımız sorunlar gelecek yıl da devam ediyor. Sekiz-on yıl önce dile getirdiğimiz meseleleri bugün yine konuşuyoruz. Böyle bir çözümsüzlük ortamı olabilir mi? Çiftçinin dilinde tüy bitti, anlata anlata bitiremedik” diye konuştu.

Üreticinin elde ettiği gelirle artan maliyetleri karşılayamadığını vurgulayan Yörükoğlu, pamuk üzerinden verdiği örnekle tablonun giderek ağırlaştığını belirtti. Geçen yıl pamuğun 24-25 lira, mazotun ise litre başına yaklaşık 30 lira seviyesinde olduğunu hatırlatan Yörükoğlu, bu yıl pamuğun 35-40 lira arasında satılmasına karşın mazot fiyatının 100 liraya ulaştığını kaydetti. İlaç maliyetlerinin de arttığını belirten Yörükoğlu, “Geçen yıl dönüm başına 50 lira olan ilaç masrafı bu yıl 100 liraya çıktı. Rakamlar yükseliyor gibi görünüyor ama üreticinin kazancı aynı oranda artmıyor. Bu maliyetlerin altından kalkmak mümkün değil” ifadelerini kullandı.

“Nazilli’de pamuk üretimi giderek azalıyor”

Pamuk üretiminin geçmişte bölge ekonomisinin temel taşlarından biri olduğunu hatırlatan Yörükoğlu, Nazilli’nin tarımsal geçmişiyle bugün yaşananlar arasındaki çelişkiye dikkat çekti. Atatürk döneminde bölgenin pamuk üretim potansiyeli dikkate alınarak kurulan Sümerbank Nazilli Basma Fabrikası’nın kentin sanayi ve tarım tarihinde önemli bir yere sahip olduğunu belirten Yörükoğlu, pamuk ekiminin bugün giderek azaldığını söyledi.

Yörükoğlu, “Aydın Ovası, Nazilli Ovası pamuk için çok elverişli bölgeler. Ancak bugün tarlalara baktığımızda pamuk ekiminin çok azaldığını, birçok yerde yonca ve yem bitkilerinin ağırlık kazandığını görüyoruz. Sümerbank gibi pamukla özdeşleşmiş bir geçmişi olan Nazilli’de pamuk üretiminin bu duruma gelmesi düşündürücü. Bu topraklarda pamuk yetiştiriliyor, sanayiye ham madde sağlanıyordu. Bugün ise üretici aynı ürünü ekmekte giderek daha fazla zorlanıyor” dedi.

Yem bitkisi üretiminde de sıkıntıların yaşandığını anlatan Yörükoğlu, hayvancılığın maliyetler nedeniyle darbe aldığını, üreticinin hayvan beslemekte zorlandığını belirtti. Geçmişte köylerde birçok ailenin birkaç büyükbaş hayvan beslediğini, süt ve tereyağı üreterek pazarlarda satış yaptığını söyleyen Yörükoğlu, bugün hayvan sayısının ve pazarlarda süt ürünleri satan üreticilerin azaldığını dile getirdi.

“Çiftçi ne ekeceğine karar veremiyor”

Üreticinin yalnızca maliyetlerle değil, hangi ürünü ekeceğine karar vermesini zorlaştıran belirsizliklerle de mücadele ettiğini belirten Yörükoğlu, taban fiyatların zamanında açıklanmamasının çiftçiyi tüccarın karşısında güçsüz bıraktığını söyledi.

Buğday ve mısırda yaşanan sorunların ardından çeltik üretiminde de benzer bir belirsizlik bulunduğunu ifade eden Yörükoğlu, “Üretici, ekeceği ürünün fiyatını önceden bilmek istiyor. Taban fiyat açıklanırsa çiftçi hesabını yapar, hangi ürünü ekeceğine ona göre karar verir. Ancak bugün üretici çoğu zaman fiyatını bilmeden üretime başlıyor ve ürününü tüccarın belirlediği koşullarda satmak zorunda kalıyor. Buğdayda yaşadık, mısırda yaşıyoruz, diğer ürünlerde de aynı sorun devam ediyor” diye konuştu.

Sezonun sonuna gelinirken gelecek üretim dönemine ilişkin kararların dahi netleşmediğini belirten Yörükoğlu, çiftçinin kışlık ve baharlık ekim planını yaparken ciddi bir belirsizlik içinde kaldığını kaydetti. Yörükoğlu, “Buğday mı ekeceğiz, mısır mı, pamuk mu, yoksa yoncaya mı yöneleceğiz? Üretici bunları hesaplamak zorunda ama maliyetleri ve ürünün satış fiyatını öngöremiyor. Böyle bir ortamda üretim planlaması yapmak kolay değil” dedi.

“İncir ve nar üreticisi de aynı çıkmazda”

Nazilli ve çevresinde pamukla birlikte incir, narenciye, nar, kestane, çilek ve çeşitli sebzelerin de üretildiğini hatırlatan Yörükoğlu, tarımdaki sorunların tek bir ürünle sınırlı olmadığını vurguladı. İncir üreticisinin geçen yıl kilogramını 100-150 liraya sattığı ürünü bu yıl 30-40 liraya satmak zorunda kaldığını belirten Yörükoğlu, fiyatlardaki gerilemenin üretim maliyetlerindeki artışla birleştiğinde çiftçinin yükünü daha da ağırlaştırdığını ifade etti.

Kendi ürettiği narda da benzer bir tabloyla karşı karşıya olduğunu anlatan Yörükoğlu, “Geçen yıl narın kilosunu 20 liraya satıyordum, bu yıl 13 liraya satıyorum. İlaç iki katına çıktı, gübre iki katına çıktı. Geçen yıl bin lira olan işçilik ve budama maliyetleri bu yıl çok daha yüksek. İşçiler de haklı; onların da geçinmesi gerekiyor. Ancak üretici de bu maliyetlerle ürün yetiştirip daha düşük fiyata satmaya çalışıyor. Bu işin içinden nasıl çıkacağız?” diye konuştu.

Üreticinin yaşadığı ekonomik sıkıntıların gelecek kuşakların tarımdan uzaklaşmasına yol açtığını belirten Yörükoğlu, gençlerin çiftçiliği sürdürebilecek koşulları bulamadığını söyledi. Yörükoğlu, “Gelecek nesillerde çiftçi kalmıyor. Bu şartlarda gençler bu işi nasıl yapsın? Üretim giderek daha zor hale geliyor. Çiftçi, kara bulutların altında kalmış gibi ne yapacağını bilemiyor” dedi.

“Pamuk hasadındaki bayram havası artık yok”

Pamuk hasat döneminin geçmişte Nazilli’de yalnızca üreticiler için değil, esnaf ve kent ekonomisi için de hareketlilik anlamına geldiğini anlatan Yörükoğlu, bugün aynı heyecanın yaşanmadığını söyledi. Hasat döneminde çiftçinin kazancını çarşıya taşıdığını, düğünlerin yapıldığını, ailelerin ihtiyaçlarını karşıladığını ve ticaretin canlandığını belirten Yörükoğlu, üretimdeki daralmanın kentin sosyal ve ekonomik yaşamını da etkilediğini ifade etti.

Bu yıl pamuk hasadının hava koşullarına bağlı olarak makineli biçimde yapılmasının beklendiğini belirten Yörükoğlu, yağışların ardından tarlaların hasada uygun hale gelmesi için havanın açmasını ve poyrazın etkili olmasını beklediklerini kaydetti. Ancak üreticinin hasat öncesinde geçmiş yıllardaki heyecanını kaybettiğini vurgulayan Yörükoğlu, “Eskiden pamuk zamanı Nazilli’de bayram havası olurdu. Çiftçi ürününü toplar, parasını kazanır, esnafın yüzü gülerdi. Gelinler, damatlar olur, düğünler yapılırdı. Şimdi çiftçi, hak ettiği parayı alamayacağını düşünüyor. Ürün tarlada kalsa da biçilebilse de kazancının ne olacağı belli değil. O eski coşku kalmadı” diye konuştu.

“Mazot, gübre ve ilaca üretim miktarı üzerinden destek verilmeli”

Tarımda yaşanan sorunların çözümü için üreticinin gerçek maliyetlerini esas alan bir destek sistemine ihtiyaç olduğunu belirten Yörükoğlu, Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) üzerinden üretim alanlarının ve ekilecek ürünlerin belirlenebildiğini hatırlattı. Bu verilerden yararlanılarak çiftçinin ihtiyaç duyduğu mazot, gübre ve tarımsal ilaç miktarının hesaplanabileceğini belirten Yörükoğlu, desteklerin bu doğrultuda verilmesini önerdi.

Yörükoğlu, “ÇKS kayıtlarında hangi üreticinin kaç dönüm alanda hangi ürünü ekeceği belli. Pamuğun, buğdayın veya mısırın dekara ne kadar mazot, gübre ve ilaç gerektirdiği de hesaplanabilir. Üreticinin ihtiyacı olan miktar belirlenerek mazot, gübre ve ilaç desteği verilebilir. Örneğin 50 dönüm pamuk eken bir çiftçinin ne kadar gübre kullanacağı hesaplanır ve bu miktar sübvansiyonlu fiyatla karşılanabilir. Mazotta ve ilaçta da aynı yöntem uygulanabilir. Böylece destek, gerçekten üretim için kullanılan girdiye yönelir” dedi.

Üretim maliyetlerinin karşılanmasının yanı sıra ürünün satış fiyatının da çiftçiyi koruyacak biçimde belirlenmesi gerektiğini vurgulayan Yörükoğlu, üreticinin sürdürülebilir bir gelir elde edememesi halinde tarımdan kopuşun hızlanacağı uyarısında bulundu.

Yörükoğlu, “Bizim isteğimiz, yönetenlerin tarıma el atması ve gerekli desteği vermesi. Taban fiyatlar ve üretilecek ürünlerin fiyatları önceden belirlenmeli. Çiftçi ne üreteceğini, ne kazanacağını bilmeli. Tarım yalnızca çiftçinin meselesi değil; gıda üreten de sanayiye ham madde sağlayan da ülke ekonomisine katkıda bulunuyor. Üretici ayakta kalamazsa bunun etkisi bütün ülkeye yansır. Bu sorunlar çözülmezse bugün yaşadığımız sıkıntıları gelecek yıllarda da konuşmaya devam edeceğiz” diye konuştu.